De "Doest" abdij, zoals ze aanvankelijk werd genoemd, werd gesticht in 1106 door de Franse Benedictijnen van St.- Riquers in Pothieu, nadat Lambert, de Heer van Lissewege, hen een stuk grond schonk met een kapel die toegewijd was aan St. Bartholomeus. Na 70 jaar nemen de Cisterziëncers de abdij over. Zo wordt Ter Doest een dochterstichting van de machtige abdij Ten Duinen in Koksijde.
De eerste abt van Ter Doest wordt Desiderius Haket.
Al bij het begin van de 14de eeuw neemt de bloeit af. Er zijn minder roepingen en de inkomsten dalen. Ook betaald de abdij een flinke som geld om de Vlaamse troepen te financieren in de strijd tegen Frankrijk tijdens de Gulden Sporenslag in 1302.
Na een bevel uit Rome geeft de kerk in 1561 zélf de abdij op en komen de bezittingen van de Ter Doest in handen van het pas opgerichte Bisdom Brugge.
De laatste abt, Vincent Doens (foto links) sterft in 1559. De laatste monnik van Ter Doest was Vincent Moerman.
De abdijschuur laat men intact omdat men vanaf 1651 een nieuwe abdijhoeve bouwt. In 1687 bouwt de barokke kapel. In 1833 sterft Nicolaas de Roover (foto rechts) -de laatste monnik van de Duinenabdij- en bij testament komen de gronden en gebouwen in bezit van het bisdom Brugge. De site van de voormalige abdij Ter Doest (7 ha) en alle gebouwen zijn eigendom van de kerkfabriek St. Salvators Brugge.
De abdijschuur werd gebouwd rond 1275 en is het enige overgebleven abdijgebouw. Deze reuzeschuur is 56 m lang, 21 m breed en 17,50 m hoog. Twee rijen van elk 10 eiken pijlers dragen het unieke eiken dakgebinte. Tot voor 1711 was het dak bedekt met stro, nu met ongeveer 38.000 Boomse dakpannen. De abdijschuur werd van 2001 tot 2003 gerestaureerd door de Provincie West-Vlaanderen (toegang gratis). Foto schuur: Hugo Maertens & Benoît Delaey.
uit dank voor een gewonnen proces. Op de voorgevel staan de wapenschilden van de bouw-abt en van de abdij Ter Doest en Ter Duinen. In een nis op de achtergevel staat het beeld van Bernardus van Clairvaux, de stichter van de Cisterciënzerorde. 
De inrijpoort van de abdijhoeve uit 1662 werd in de jaren 1960 omgebouwd tot een woning. Boven de poort prijken er ook 2 wapenschilden en is er een nis voor een Mariabeeld. De poort staat precies op de plaats waar er ten tijde van de Middeleeuwse abdij één van de 2 poorten stond.
Naast de bezittingen op het abdijdomein zelf bewaarde Ter Doest ook verschillende uithoven (grote pachtboerderijen). Verschillende waren tot in de 18de eeuw nog in het bezit en bevonden zich op het grondgebied van Lissewege.
In het archief van het Grootseminarie en in de Stadsbibliotheek van Brugge worden 155 handschriften van de voormalige abdij Ter Doest bewaard. Vele van deze 13e- en 14e-eeuwse manuscripten zijn verlucht met schitterende miniaturen. De mooiste zijn afgedrukt in het boek "De handschriften van Ter Doest" van Anselm Hoste O.S.B. Ook Ludo Vandamme, archivaris van het historisch fonds van de Brugse stadsbibliotheek schreef in het boek 'Lissewege en Ter Doest, Monnikenwerk een uitvoerig hoofdstuk over de handschriften van Ter Doest.
 |
Sinds de jaren 1960 is een gedeelte van de abdijhoeve omgevormd tot een restaurant. Vanaf het voorjaar van 2009 kan er ook overnacht worden in de hoeve en een gedeelte van het poortgebouw. De site is een leuke tussenhalte op een fietstocht naar Lissewege en de polderstreek. Een bezoek aan de unieke 13de eeuwse abdijschuur mag natuurlijk niet ontbreken. Openingsuren abdijschuur: Door het jaar, elke dag van 10 tot 18 uur. Toegang gratis.
Tekst: Rudy Desmedt
 |
 |
 |
